Ethereum je pokrenut 30. jula 2015. sa ambicioznom vizijom: da postane decentralizovani svjetski računar. Jedanaest godina kasnije, blokčejn je postao osnovni sloj za milijarde dolara tokenizovane imovine i sloj za settlement velikog dijela decentralizovanih finansija. Ali kako Ethereum ulazi u drugu deceniju, priča više nije samo o mreži, nego i o instituciji koja je od početka pomaže voditi i koja je u posljednjih godinu dana iz temelja preoblikovana.
Ono što je počelo kao rastuće nezadovoljstvo developera, investitora i članova zajednice tempom izvršenja Fondacije, preraslo je u najznačajniju organizacionu reformu od pokretanja Ethereuma. Kako su konkurentski blokčejni agresivno privlačili developere i korisnike, dio zajednice pitao se da li je Fondacija postala previše okrenuta sebi i prespora da se prilagodi. U posljednjih sedam mjeseci Fondaciju je napustilo devet visokih članova, uključujući izvršne kodirektore Hsiao-Wei Wang i Tomasza Stańczaka, čime je okončan eksperiment dvojnog vođenja. Fondacija je uz to kroz otpuštanja smanjila broj zaposlenih za 20 odsto.
Reorganizacija nije bila samo smjena vodstva. U martu je Fondacija objavila svoj prvi formalni mandat, svojevrsni manifest budućeg djelovanja, u čijem je srcu okvir poznat kao CROPS: otpornost na cenzuru, otvoreni kod, privatnost i bezbjednost, opisan kao skup principa o kojima se ne pregovara. Dokument donosi i neobičnu obavezu: dugoročni uspjeh Fondacije treba mjeriti njenom sposobnošću da smanji sopstveni uticaj na Ethereum. Ta filozofija već je vidljiva u novim nezavisnim entitetima koji su se izdvojili iz organizacije, među kojima su EthLabs, Ethereum Systems i Ethereum Institutional, svaki fokusiran na drugi dio razvoja ekosistema.
Tehnički plan razvoja u istom periodu nije stao. Aktivacija nadogradnje Fusaka pokazala je da je razvojni proces mreže ostao otporan; u njenom srcu je PeerDAS, napredak u dostupnosti podataka koji layer-2 mreže čini efikasnijim. Iako vjerovatno neće privući pažnju kao najpoznatija nadogradnja Merge, Fusaka je još jedan važan korak u strategiji skaliranja Ethereuma.
Uporedo s unutrašnjim promjenama, dramatično se promijenio i odnos Wall Streeta prema mreži. BlackRock je nastavio širenje u Ethereum ekosistemu, zakoračivši u Ethereum DeFi uvrštavanjem fonda BUIDL na Uniswap i pokretanjem ETF-ova sa stakovanim etherom, dok je JPMorgan produbio inicijative za settlement na blokčejnu i prijavio novi tokenizovani fond. Američki spot Ethereum ETF-ovi od lansiranja 2024. akumulirali su više od 11,23 milijarde dolara neto priljeva, a institucije se više ne zadržavaju na držanju ETH: finansijske proizvode sve češće izdaju direktno na mreži.
Upravo taj kontrast definiše jedanaestu godinu Ethereuma: iznutra jedan od najtežih perioda preispitivanja u istoriji ekosistema, spolja dosad najčvršća ukorijenjenost u globalni finansijski sistem. Prva decenija dokazivala je da decentralizovana infrastruktura može da radi; druga počinje drugačijim izazovom, da se institucije oko te infrastrukture razvijaju bez kompromitovanja decentralizovanih principa koji su Ethereum i omogućili.
Izvor: CoinDesk